7. mai, 2019

Å leve med kronisk sjukdom er for dei fleste ei utfordring. Mange kroniske sjukdomar er ikkje synlege for andre. Mange opplever å få kommentarar om at dei ser så friske ut, at dei ikkje ser sjuke ut. Mange opplever seg mistenkeleggjort, fordi dei "klarer jo så mykje" men likevel ikkje er i jobb. Å få slike kommentarar og mistenksame hentydningar, kan vere veldig sårande for mange.

Å leve med kronisk sjukdom betyr for mange at det er både gode og dårlege periodar. 

Har du tenkt på at det er i dei gode periodane du ser mest til desse menneska? Har du tenkt på at dei kanskje ikkje er så mykje ute blant folk i dei dårlege periodane? Me vil vel alle helst vere på vårt beste når me er ute saman med andre. Me vil vise oss frå vår beste side. Me vil yte og bidra sosialt. Og til det treng me energi og overskudd. Me treng å vere "påkobla."

På dårlege dagar og i dårlege periodar er me meir kjenslevare. Fokuset er retta mot årsaka til den dårlege dagen, den dårlege perioden. Det krever meir av oss å "koble på" for å yte og bidra i samspel med andre. Når ein lever med kronisk sjukdom kan graden av kjensler og sårbarhet vere større enn hjå dei som er friske i tillegg til at sjukdomen i seg sjølv kan vere smertefull og funksjonsnedsetjande.

Å ha ein dårleg dag, har eit stort spekter. Å ha ein dårleg dag er subjektivt. Me møter og handterer ulikt, fordi ingen av oss er like. Det eg definerer som ein dårleg dag for meg, er kanskje ikkje ein dårleg dag for deg sjølv om det me "står i" kan vere tilnærma likt. Og det du definerer som ein dårleg dag for deg, opplever kanskje ikkje eg som ein dårleg dag for meg.

Å leve med kronisk sjukdom, er for mange ei utfordring. Å leve med kronisk sjukdom betyr i mange tilfelle at sjukdomen er usynleg for andre. Livsvegen gir både gode og dårlege strekningar, gode og dårlege periodar.

Eg trur at dei fleste av oss kjenner, eller kjenner til, nokon som har kronisk sjukdom. Eg vågar å påstå at dei fleste av oss har nok kunnskap til å vite at det finst kronisk sjukdom som er usynleg for andre. 

Har du tenkt på at det er i dei gode periodane du ser mest til desse menneska? Har du tenkt på at dei kanskje er mindre ute blant folk når sjukdomen herjer med dei? Har du tenkt på det? Ikkje?

Tenk litt på det neste gong du meiner noko om eit anna menneske, som du eigentleg berre kjenner ein liten brøkdel av. Kul

*****************************************************************************************************

27. apr, 2019

Å tenke positivt er ein god ting. Å halde fast på det som tross alt er bra, kan hindre at ein synker ned i tungsinn. Men det kjem dagar og periodar der ein får så stor grad av lidelsestrykk at det er vanskeleg å ha fokus på det som tross alt er er bra. Av og til blir smerter, kroppslege eller psykiske, så vonde at dei overskygger alt anna. Då er det vanskeleg å få tak i og halde fast på det gode som ein også har i livet sitt. Og det er greitt. Det er lov å ha dårlege dagar og periodar. Det er lov å ikkje tenke positivt heile tida. Det er lov å kjenne på negative kjensler som er knytt til plager og smerter. Det er lov å kjenne seg frustrert, sint, fortvila og trist over måten plager og smerter påverkar dagane. Det er lov! Og det er kanskje til og med nødvendig av og til. Negative og vonde kjensler er jo også ein del av det mennesket ein er. Men ein må passe seg for at det ikkje går for langt. Ein må passe seg for å synke så langt ned i tungsinn at vegen opp igjen blir uoverkommeleg.

Eg har dagar og periodar med så stor grad av lidelsestrykk at eg kjenner på frustrasjon. Eg kjenner på sinne. Eg blir fortvila og trist. Eg kjenner på alt dette når eg har dagar og periodar der eg ikkje er i stand til å gjere det eg har lyst til. I det store og heile har eg akseptert den livssituasjonen eg har. Eg har akseptert at mine helseutfordringar er av ein slik grad at eg ikkje kan vere ein del av arbeidslivet. Eg har akseptert at det går litt opp ned på livsvegen min, og at eg må ta dag for dag fordi plagene mine er uforutsigbare. Om eg har ein god dag, betyr ikkje det nødvendigvis at morgondagen blir like god. Eg har akseptert at eg må leve med dei plagene eg har, og at dei i stor grad bestemmer korleis dagane mine kan vere.

Men av og til, når lidelsestrykket blir for stort, kan eg kjenne på at det er vanskeleg å akseptere dei begrensningene plagene mine skaper. Eg blir frustrert og fortvila over at gjeremål som før gjekk kjapt og greitt ofte blir nesten uoverkommelege. Eg kan begynne på noko med lyst og iver, men må avslutte med halvgjort arbeid fordi kroppen seier stopp. Og det er ikkje alltid lett å akseptere. Eg blir frustrert, sint, fortvila og trist over at eg ikkje greier å gjennomføre heilt vanlege og daglegdagse gjeremål.

Eg har jobba så mykje med meg sjølv at eg kan gje meg sjølv lov til å sleppe til desse kjenslene. Eg kan gje meg sjølv lov til å "gi blaffen" i positiv tenking av og til. Eg kan gjere det, fordi eg har lært om og funne fram til "verktøy" som hjelper meg med å finne vegen opp igjen frå negativitet og tungsinn. Eg har erfaringar på at det fungerer og at eg kan.

Å tenke positivt er ein god ting. Å halde fast på det som tross alt er bra, er viktig. Men det er lov å miste positiviteten av syne ei stund. Det er lov å kjenne på negative og vonde kjensler. Slike kjensler er også ein del av det mennesket du er. Du ikkje vere positiv heile tida. Slik eg ser det, er det viktig å kunne erkjenne sine negative og vonde kjensler. Det er viktig å gje seg sjølv lov til å kjenne på dei. Å erkjenne heile spekteret av kjenslene sine, er å ta seg sjølv på alvor. Det er å vere tru mot seg sjølv. Og etter mitt syn, er det langt meir viktig enn falsk og overdreven positivitet. 

Kul

 

************************************************************************************

20. apr, 2019

Når me møter vanskar og utfordringar på livsvegen som påverkar kjenslene våre, er det opp til oss sjølve korleis me vil forholde oss til det. Me kan velge å undertrykke kjenslene, "legge lokk" på dei og halde fram så godt me kan som om det ikkje har gjort noko med oss. Av og til kan det vere mest hensiktsmessig å ikkje analysere og gruble for mykje over vanskar og utfordringar me kjem opp i. Det kan vere mest nyttig å gjere seg fort ferdig med det og komme seg vidare. Men å undertrykke og stenge inne vonde kjensler, kan også skape større vanskar i eit lengre perspektiv. Innestengde kjensler kan vekse seg større og bli meir og meir smertefulle, og før eller seinare "sprenge" seg opp til overflaten med ein smertegrad som overvelder oss. Det kan bli så smertefullt at me blir psykisk sjuke.

Å ta vonde kjensler på alvor, våge å kjenne på dei og forholde seg til dei, våge å erkjenne dei og det dei gjer med oss, kan lønne seg på sikt. Når ein vågar å ta seg sjølv og dei vonde kjenslene på alvor, opnar det opp for å kunne jobbe seg gjennom det vonde og på den måten komme seg vidare.

Livsvegen vil også by på vanskar og utfordringar som me ikkje kan endre. Ytre omstende og det som skjer rundt oss, kan me ikkje alltid gjere noko med. Det me kan gjere, er å erkjenne at det skjer og erkjenne dei kjenslene det gir oss.  

Ikkje alt me erkjenner kan me gjere noko med og endre på. Men utan å erkjenne, kan me i allefall ikkje endre på noko.

Å erkjenne er å ta seg sjølv på alvor. Det er eit viktig steg mot å akseptere. Akseptere seg sjølv. Akseptere kjenslene sine. Og akseptere det som er, når me ikkje kan gjere noko for å endre det.

*****************************************************************************************************

28. mar, 2019

Eg skriv som regel om seriøse tema. Om ulike utfordringar langs livsvegen og korleis handtere dei og lære seg til å leve med dei. Men dei som kjenner meg personleg, veit at eg har ein god porsjon av humor i meg. Eg kan vere slagferdig på ein humoristisk måte i det eg seier og kommenterer. Eg kan ha ein humoristisk replikk til det meste. 

 

Som dei fleste andre kan eg ei kjenne på frykt for å "dumme meg ut," men samstundes er eg ein person som ikkje tek meg sjølv så høgtideleg. Eg har sjølvironi, og eg har lært meg til å bruke den på ein måte som ikkje blir nedverdigande for meg sjølv.

Humor er god medisin. Humor kan ta "brodden av" vanskar og utfordringar. Den kan gje oss eit utvida perspektiv, og ofte vil me då sjå at vanskane og utfordringane er mindre problematiske enn først antatt. Humor får oss til å le. Latter er god medisin. Ein god og ekte latter påverkar både kropp og psyke. Den kan løyse opp spenningar og ta bort litt av dei kroppslege smertene, og etter ein god og ekte latter kan me kjenne ei lette - som om me har blitt kvitt noko av ei indre bør.

Humor kan vere ein form for forsvar. Ein forsvarsmekanisme. I nokre situasjonar er det greitt. Men å bruke humor for å "legge lokk på"  indre smerte, kan skape vanskar på lang sikt. Å vere ein klovn med ei glad og morsom maske blant andre som er åleine med si indre smerte når maska er av, kan bli veldig vondt. Det kan også gje eit inntrykk av å vere eit uekte menneske som er vanskeleg å ta på alvor. Men å finne ein måte som er rett for ein sjølv å bruke humor på, er god medisin. Humor får oss til å le. Latter gjer oss godt, både fysisk og psykisk.

Eg ser på meg sjølv som heldig, fordi eg har mange nyanser av både alvor og humor. Og eg har folk rundt meg som ser meg og forstår seg på meg. Ser og forstår heile meg, med mine nyanser av både alvor og humor.

****************************************************************************************************

18. mar, 2019

Sliten... Så frykteleg sliten. Tilbakesteg og skuffelse. Smertebehandling som ikkje har forventa effekt. "Rykk tilbake til start".... Smerter som er verre enn nokon gong. Eg lever i ein bitteliten firkant, eit svært avgrensa liv. Eg kan ikkje bruke livet til alt der ute som eg har lyst til. Eg kan ikkje delta. Eg kan ikkje leve eit såkalla vanleg liv med aktivitet og samvær med andre mennesker. Eg prøver. Av og til presser eg meg til å gjere det. Aktivitet og samvær med andre. Eg presser meg til det av og til, fordi det er så mykje fint og bra utanfor min bittelille firkant. Eg vil ha det. Eg vil delta i det. Eg vil vere ein del av det. Men etter fleire forsøk, må eg innsjå at det kostar meg for mykje. Eg må betale med smerter og hodepine. Mine kroniske smerter og min kroniske hodepine sprenger smerteskalaen når eg prøver. Prøver å leve eit vanleg liv. Aktivitet og samvær med andre. Det går ikkje lenger. Prisen eg må betale er for høg. Den er for høg for meg. Toleransegrensa mi er på bristepunktet. Eg veit ikkje om eg kan prøve meir. Eg veit ikkje om eg har meir å gå på til å presse meg. Eg veit ikkje om eg kan tåle mange dagar med eit smertenivå som sprenger skalaen. For det er slik det er. Det er prisen eg må betale for å ta stega ut av min bittlille firkant og prøve å leve eit vanleg liv. Sliten... Så frykteleg sliten. Smerter... Så vondt, meir eller mindre konstant. Tilbakesteg og skuffelse. Smertebehandling som ikkje har forventa effekt.  

Eg lever i ein bitteliten firkant. Alt det som er utanfor den, blir til ei påkjenning som får smerter og hodepine til å sprenge smerteskalen. 

"I'm living in a box".....

*****************************************************************************************************